Gençlerde kaygı ve stresin sebepleri
Son yıllarda gençler arasında kaygı, stres ve depresyon belirtilerinde dikkat çekici bir artış yaşanıyor.
Uluslararası raporlar ve bilimsel araştırmalar, bu artışın yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve ekonomik bir kriz boyutuna ulaştığını ortaya koyuyor.
Gençlerde kaygı ve stres neden artıyor?
Uzmanlara göre artışın arkasında çok boyutlu nedenler bulunuyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), COVID-19 pandemisinin ilk yılında küresel depresyon ve anksiyete vakalarının yüzde 25 arttığını bildirdi.
Pandemi sonrası süreçte ise tablo daha da ağırlaştı. Avrupa’da her 7 gençten 1’i ruh sağlığı sorunu yaşıyor ve bu oran son 15 yılda ciddi artış gösterdi.
Araştırmalar, gençlerde kaygıyı artıran başlıca faktörleri şöyle sıralıyor:
Sosyal medya ve dijital bağımlılık, ekonomik belirsizlik ve işsizlik (Türkiye’de genç işsizlik oranı yüzde 20), gelecek kaygısı ve akademik baskı, pandemi sonrası sosyal izolasyon ve iklim krizi ve küresel belirsizlikler.
Ayrıca bazı çalışmalara göre gençlerin önemli bir kısmı ruhsal bozukluk belirtileri gösteriyor; örneğin bir araştırmada 18 yaş altı gençlerin yüzde 74’ünde anksiyete veya depresyon belirtileri tespit edildi.
En büyük psikolojik baskı kaynakları neler?
Gençlerin yüzde 45’inin öz güven sorunu yaşadığı raporlandı. Güncel veriler, gençlerin üzerindeki baskının birkaç ana başlıkta yoğunlaştığını gösteriyor. Sosyal medya baskısı ve kıyas kültürü, siber zorbalık ve dijital tehditler, akademik başarı baskısı, ekonomik gelecek kaygısı ve Aile içi iletişim sorunları ve çatışmalar.
Uzmanlara göre özellikle “mükemmel görünme” baskısı ve sürekli karşılaştırılma, gençlerde yetersizlik hissini derinleştiriyor. Özellikle sosyal medyanın bu açıdan yoğun etkisi olduğu belirlendi.
Destek hizmetlerine ulaşmak kolay mı?
Veriler, erişimin ciddi bir sorun olduğunu ortaya koyuyor.
Avrupa ülkelerinin yüzde 25’inde gençlere yönelik topluluk temelli ruh sağlığı hizmeti bulunmuyor. Ortalama olarak 76 bin gence sadece 1 psikiyatrist düşüyor.
Bu durum, talep artarken hizmetlerin yetersiz kaldığını gösteriyor. Pandemi sonrası ihtiyaç artmasına rağmen, erişim eşitsizlikleri daha görünür hale geldi.
Gençler yardım almaktan neden çekiniyor?
Uzmanlara göre gençlerin destek aramamasının temel nedenleri; damgalanma (stigma) korkusu, zayıf görünme endişesi, aile veya çevre tarafından anlaşılmama kaygısı, ruh sağlığı konusunda farkındalık eksikliği ve dijital ortamda kendi kendine çözme eğilimi.
Araştırmalar, gençlerin giderek daha fazla profesyonel destek yerine çevrimiçi kaynaklara yöneldiğini de gösteriyor.
Aileler bu süreçte nasıl rol oynamalı?
Uzmanlar, ailelerin rolünü “kritik koruyucu faktör” olarak tanımlıyor.
Ailelerin; açık ve yargılamadan iletişim kurmak, çocuğun duygularını ciddiye almak, ekran süresi ve sosyal medya kullanımını dengelemek, gerekirse profesyonel destek almaya teşvik etmek ve sosyal bağları ve fiziksel aktiviteleri desteklemek başlıkları üzerinde önemle durması gerektiği tavsiye edildi.
UNICEF’e göre, gençlerin sağlıklı gelişimi için uyku, fiziksel aktivite ve yüz yüze sosyal ilişkiler hayati önem taşıyor.
Uzmanlar, gençlerde artan kaygı ve stresin bireysel bir sorun değil, toplumsal bir ruh sağlığı krizi olduğunu vurguluyor.
Artan dijital baskılar, ekonomik belirsizlikler ve sosyal değişimler, gençleri daha kırılgan hale getirirken; çözümün ise yalnızca sağlık sisteminde değil, aile, eğitim ve sosyal politika düzeyinde bütüncül adımlar gerektirdiği ifade ediliyor. (İLKHA)
