Yapay zeka yarışı çip krizini tetikledi. Tüketici fiyatları yükseliyor

Yapay zeka sektöründeki hızlı büyüme, dizüstü bilgisayar ve akıllı telefon gibi tüketici elektroniği ürünlerinin fiyatlarında artışa neden oluyor.

"RAMaggedon" olarak adlandırılan küresel bellek çipi darlığının, ilerleyen dönemde otomobil fiyatlarını da etkileme ihtimali bulunuyor.

Samsung Electronics Finans Direktörü (CFO), bu hafta yaptığı açıklamada, dijital verileri depolayan mikroçiplerdeki tedarik sıkıntısının 2027 yılında muhtemelen derinleşeceğini ve 2028 boyunca devam edeceğini bildirdi.

Kriz, "rastgele erişimli bellek" kelimelerinin İngilizce kısaltması olan RAM bileşenlerinden mülhem "RAMaggedon" adıyla anılıyor.

Kar marjlarını artırmak isteyen çip üreticilerinin, üretim kapasitelerini yapay zeka araçlarının eğitimi ve çalıştırılması için yüksek talep gören gelişmiş bir bellek türü olan yüksek bant genişlikli belleğe (HBM) kaydırması tedarik darlığına yol açıyor.

Hong Kong'daki Wan Chai Computer Centre bünyesinde faaliyet gösteren In-Technology Services yöneticisi Wade Lam, dükkanda sergilenen fiyat listesinin yanına krizle ilgili haber kupürleri astıklarını belirtti.

AFP ajansına Lam, bu haberleri süreci bilmeyen müşterileri bilgilendirmek amacıyla sergilediklerini aktardı. 

Wan Chai Computer Centre bünyesindeki işletmeler, bilgisayar parçalarından elektronik cihazlara ve oyun konsollarına kadar çeşitli teknoloji ürünlerinin satışını yapıyor.

Özel imalat bilgisayar alanında uzmanlaşan Videocom Computer şirketinin yöneticisi Ken Tam, fiyat artışlarının başladığı eylül ayından bu yana iş hacimlerinin yarı yarıya düştüğünü açıkladı.

Tam, daha önce 300 ila 400 Hong Kong doları (yaklaşık 40-50 ABD doları) seviyesinde satılan 16 gigabaytlık bir RAM'in fiyatının 1500 Hong Kong dolarına ulaştığını ifade etti.

Süreçle ilgili değerlendirmede bulunan Tam, "Fiyatlar aniden bu kadar yükseldiğinde müşterilerde psikolojik bir bariyer oluşuyor. Gerçekten ihtiyaçları varsa satın alıyorlar; aksi takdirde beklemeyi veya standartlarını düşürerek daha düşük performanslı bir bellek çipi almayı tercih ediyorlar" dedi.

Tayvan merkezli pazar araştırma şirketi TrendForce analisti Ellie Wang, bilgisayar ve akıllı telefonlar için kullanılan bellek fiyatlarının bir yıl öncesine kıyasla yaklaşık beş ila altı kat arttığını bildirdi.

Yapay zeka alanındaki talep patlaması, dünyanın en büyük üç bellek çipi üreticisi olan Güney Koreli Samsung Electronics ve SK hynix ile ABD merkezli Micron şirketlerinin karlarında ve hisse değerlerinde artış sağladı.

Dördüncü sırada yer alan ChangXin Memory Technologies (CXMT) ise pazartesi günü Şanghay'da borsaya kote olarak Çin ana karasının en değerli şirketi konumuna geldi.

Omdia kıdemli baş analisti James Zhao, sektöre görece yeni giren CXMT'nin ileri teknoloji kulvarında lider üreticileri takip eden konumda olduğunu belirtti.

Zhao, HBM'nin veri merkezi sunucularında Nvidia gibi üreticilerin yapay zeka sistemlerindeki karmaşık hesaplamaları yürüten güçlü çiplerini desteklemek amacıyla kullanıldığını kaydetti.

Ancak Zhao, geleneksel RAM ve bilgisayarlarda kullanılan DRAM türü açısından bakıldığında, mevcut arz kısıtlı piyasa koşullarının CXMT şirketine "sonra gelen avantajı" sağlayabileceğini değerlendirmesinde bulundu.

Hong Kong'da yatırım bankacılığı yapan Henry Wong adlı tüketici, daha yüksek özelliklere sahip yeni bir bilgisayar satın almak yerine mevcut eski dizüstü bilgisayarının RAM kapasitesini yükseltmeyi tercih ettiğini söyledi.

Wong, "Belleği yükselttikten sonra bilgisayarın gerçekten çok akıcı çalıştığını gördüm ve yeni bir bilgisayar alma isteğim ortadan kalktı" ifadelerini kullandı.

Otomobil üreticileri de araç içi bilgisayar sistemlerinde yükselen maliyetlerle karşı karşıya kaldıklarını ve bu durumun yakın zamanda yeni araç fiyatlarını yukarı çekebileceğini belirtiyor.

Japonya'nın başkenti Tokyo'daki teknoloji merkezi Akihabara'da bulunan Belçikalı grafik tasarımcısı ve özel bilgisayar imalatçısı Charles Brousse, RAM, ekran kartı ve anakart fiyatlarının aşırı düzeylere ulaştığını söyledi.

Maliyetlerin yüksekliği nedeniyle önceden sistem kurmak için parça satın almadığını belirten Brousse, "PC & Chill" adını verdiği hizmet kapsamında müşterilerinin kendi satın aldığı parçaları monte ettiğini aktardı.

Tokyo'da balayında bulunan Brousse, çip darlığının insanları 10 yıla kadar kullanılabilen masaüstü bilgisayarlar yerine daha ucuz dizüstü bilgisayarlara yönelttiğini dile getirdi.

Brousse, "Bunun iyi bir şey olduğundan emin değilim; insanlar sonuçta daha kısa ömürlü ürünler satın alıyor ve bu da bir tüketim döngüsünü besliyor" dedi.

Tasarımcı, sürecin yapay zekadaki "spekülatif balon" tarafından tetiklenmesinin de rahatsızlık verici olduğunu belirterek, "Mesleğim gereği grafik tasarımcı olduğum için yapay zekanın mesleğim üzerinde doğrudan bir etkisi bulunuyor" diye konuştu.